راهنمای جامع نصب iRedMail روی لینوکس

1. ClamAV چیست؟

ClamAV یک آنتی‌ویروس Open‑Source مخصوص محیط‌های سروری است که برای اسکن ایمیل‌ها و فایل‌های پیوست طراحی شده است. ویژگی‌های اصلی آن:

• اسکن attachment ایمیل‌ها
• تشخیص ویروس، تروجان، بدافزار و فیشینگ
• سبک و قابل اتوماسیون
• مناسب برای Mail Serverها

ClamAV تصمیم‌گیر نیست؛ فقط اسکن می‌کند.

2. جایگاه ClamAV در معماری iRedMail

Internet
   ↓
Postfix
   ↓
Amavis
   ↓
ClamAV  ← (Virus Scan)
   ↓
SpamAssassin ← (Spam Score)
   ↓
Mailbox (Dovecot)

ClamAV فقط با Amavis ارتباط مستقیم دارد.

3. اجزای اصلی ClamAV

3.1 clamd

• Daemon اصلی اسکن
• پاسخ‌گوی درخواست‌های Amavis

3.2 freshclam

• آپدیت signatureها
• حیاتی برای امنیت

4. نحوه اتصال ClamAV به iRedMail

در iRedMail، Amavis از طریق Unix Socket به clamd وصل می‌شود.

مسیر رایج Socket:

/run/clamav/clamd.ctl

نمونه تنظیم در Amavis:

['ClamAV-clamd',
  '\&ask_daemon',
  ["CONTSCAN {}\n", "/run/clamav/clamd.ctl"],
  qr/\bOK$/m,
  qr/\bFOUND$/m,
  qr/^.*?: (?!Infected Archive)(.*) FOUND$/m ],

5. مسیرهای مهم ClamAV

مسیر	توضیح
/etc/clamav/	تنظیمات اصلی
clamd.conf	تنظیمات daemon
freshclam.conf	تنظیمات آپدیت
/var/lib/clamav/	Signature Database
/run/clamav/	Socket

6. تنظیمات مهم clamd.conf

6.1 فعال‌سازی Socket

LocalSocket /run/clamav/clamd.ctl
LocalSocketMode 666

6.2 Performance

MaxThreads 12
StreamMaxLength 50M

این مقادیر باید متناسب با RAM سرور تنظیم شوند.

7. آپدیت Signature (freshclam)

بررسی وضعیت:

systemctl status clamav-freshclam

آپدیت دستی:

freshclam

اگر Signature آپدیت نشود، ClamAV عملاً بی‌فایده است.

8. تست ClamAV

تست استاندارد EICAR:

این متن را در یک فایل قرار بده:

X5O!P%@AP[4\\PZX54(P^)7CC)7}$EICAR-STANDARD-ANTIVIRUS-TEST-FILE!$H+H*

ارسال از طریق ایمیل → باید Block شود و در لاگ "FOUND" ثبت شود.

9. لاگ‌ها و Debug

مسیر لاگ‌ها:

/var/log/maillog

جستجو:

grep -i clamav /var/log/maillog

10. رفتار ClamAV در iRedMail

وضعیت	نتیجه
ویروس پیدا شود	Reject / Quarantine
clamd down	Fail‑open (پیش‌فرض)
Signature قدیمی	ریسک امنیتی بالا

Fail‑open بهتر است فعال بماند تا ایمیل‌های سالم قطع نشوند.

11. خطاهای رایج

CPU بالا

• MaxThreads زیاد
• فایل‌های بزرگ

No such file socket

• clamd اجرا نیست
• Permission اشتباه

freshclam کار نمی‌کند

• DNS مشکل دارد
• Mirror بلاک است

12. Hardening و Best Practice

• استفاده از Socket به‌جای TCP
• تنظیم Resource Limit
• مانیتور freshclam
• Backup از config

نتیجه‌گیری

ClamAV خط دفاعی حیاتی در iRedMail است. این سرویس همیشه پشت Amavis کار می‌کند و بدون آپدیت مداوم Signatureها، عملاً بی‌اثر می‌شود. با تنظیم درست، ClamAV می‌تواند امنیت و کارایی سیستم ایمیل را تضمین کند.