روابط مثلثاتی: روابط زوج و فرد، روابط بین نسبت‌ها و زوایای π ، π/2 و 3π/2

روابط مثلثاتی ابزارهای بسیار مهمی برای ساده‌سازی و حل مسائل ریاضی هستند. در این مقاله تمام روابط اساسی سینوس، کسینوس، تانژانت و کتانژانت شامل روابط زوج و فرد، روابط بین نسبت‌ها و روابط مربوط به زوایای مهم مانند π، π/2 و 3π/2 به‌صورت کامل و منظم بررسی می‌شوند.

Trigonometric IdentitiesSine Cosine TangentUnit Circle Angles

~2 min read · Updated Feb 4, 2026

1. روابط زوج و فرد در مثلثات


برخی از نسبت‌های مثلثاتی دارای خاصیت زوج یا فرد هستند که در ساده‌سازی عبارات بسیار کاربرد دارند.


سینوس (تابع فرد):

sin(-α) = -sin(α)

کسینوس (تابع زوج):

cos(-α) = cos(α)

تانژانت (تابع فرد):

tan(-α) = -tan(α)

کتانژانت (تابع فرد):

cot(-α) = -cot(α)

2. روابط بین نسبت‌های مثلثاتی


نسبت‌های مثلثاتی با یکدیگر روابط مستقیمی دارند که به آن‌ها روابط پایه‌ای گفته می‌شود.


رابطه تانژانت و کتانژانت:

tan α = sin α / cos α

cot α = cos α / sin α

روابط معکوس:

tan α = 1 / cot α

cot α = 1 / tan α

3. روابط فیثاغورسی نسبت‌های مثلثاتی


این روابط از قضیه فیثاغورس در دایرهٔ مثلثاتی به‌دست می‌آیند.


sin²α + cos²α = 1

1 + tan²α = 1 / cos²α

1 + cot²α = 1 / sin²α

4. روابط مربوط به زاویه π (پی)


زاویه π رادیان معادل 180 درجه است.


sin(π - α) = sin α

cos(π - α) = -cos α

tan(π - α) = -tan α

cot(π - α) = -cot α

5. روابط مربوط به زاویه π/2


زاویه π/2 رادیان معادل 90 درجه است.


sin(π/2 - α) = cos α

cos(π/2 - α) = sin α

tan(π/2 - α) = cot α

cot(π/2 - α) = tan α

6. روابط مربوط به زاویه 3π/2


زاویه 3π/2 رادیان معادل 270 درجه است.


sin(3π/2 - α) = -cos α

cos(3π/2 - α) = -sin α

tan(3π/2 - α) = cot α

cot(3π/2 - α) = tan α

نتیجه‌گیری


روابط مثلثاتی ابزارهای کلیدی برای حل و ساده‌سازی عبارات ریاضی هستند. تسلط بر روابط زوج و فرد، روابط بین نسبت‌ها و روابط مربوط به زوایای مهم مانند π، π/2 و 3π/2 نقش اساسی در موفقیت در مباحث پیشرفته مثلثات دارد.


Written & researched by Dr. Shahin Siami

Related Articles

حل انتگرال با روش تجزیهٔ کسرهای جزئی: آموزش کامل همراه با مثال‌های کاربردی

تجزیهٔ کسرهای جزئی یکی از قدرتمندترین روش‌های انتگرال‌گیری برای توابع گویا (Rational Functions) است. این روش با تبدیل یک کسر پیچیده به چند کسر ساده‌تر، محاسبهٔ انتگرال را بسیار آسان می‌کند. در این مقاله انواع حالت‌های تجزیه، روش حل، نکات کلیدی و مثال‌های کامل بررسی می‌شود.

Continue

حل انتگرال با روش جزء به جزء: راهنمای کامل، فرمول، نکات و مثال‌های کاربردی

روش جزء به جزء یکی از مهم‌ترین تکنیک‌های انتگرال‌گیری است که برای حل انتگرال‌های حاصل‌ضرب دو تابع استفاده می‌شود. این مقاله فرمول اصلی، نحوهٔ انتخاب u و dv، مثال‌های پایه و پیشرفته، کاربردهای مهم و نکات کلیدی این روش را توضیح می‌دهد.

Continue

تکنیک‌های تغییر متغیر در انتگرال‌گیری: راهنمای کامل و کاربردی

تغییر متغیر یکی از مهم‌ترین و قدرتمندترین تکنیک‌های انتگرال‌گیری است که با ساده‌سازی ساختار تابع، محاسبهٔ انتگرال را آسان‌تر می‌کند. این مقاله انواع روش‌های تغییر متغیر، کاربردها، مثال‌ها و نکات کلیدی را بررسی می‌کند.

Continue

برگهٔ کامل فرمول‌های انتگرال: مجموعهٔ جامع فرمول‌های انتگرال نامعین و معین

این مقاله مجموعه‌ای کامل از مهم‌ترین فرمول‌های انتگرال در حسابان را ارائه می‌دهد؛ شامل انتگرال‌های پایه، توانی، نمایی، لگاریتمی، مثلثاتی، معکوس مثلثاتی، هایپربولیک، روش‌های انتگرال‌گیری و هویت‌های انتگرال معین.

Continue

انتگرال معین: تعریف، مفاهیم بنیادی، روش‌های محاسبه و کاربردها

انتگرال معین یکی از مفاهیم کلیدی در حساب دیفرانسیل و انتگرال است که مساحت زیر منحنی، مقدار تجمعی یک کمیت، و بسیاری از پدیده‌های فیزیکی و مهندسی را مدل‌سازی می‌کند. این مقاله به تعریف انتگرال معین، قضیهٔ اساسی حسابان، روش‌های محاسبه و کاربردهای مهم آن می‌پردازد.

Continue

قضیه کوشی و نقش آن در تحلیل دقیق‌تر رفتار توابع

این مقاله به بررسی قضیه کوشی، نسخه تعمیم‌یافته قضیه مقدار میانگین، می‌پردازد. قضیه کوشی بیان می‌کند که برای دو تابع پیوسته و مشتق‌پذیر، نقطه‌ای در بازه وجود دارد که نسبت مشتق‌ها برابر با نسبت تغییرات تابع‌هاست. این قضیه پایه‌ای برای اثبات بسیاری از نتایج مهم مانند قاعده هوپیتال است.

Continue