۱. تعریف و سینتکس
| نوع | نحو تعریف | ساختار |
|---|---|---|
| لیست | [1, "apple", True] | ترتیبدار و قابلتغییر |
| تاپل | (1, "apple", True) | ترتیبدار و غیرقابلتغییر |
| دیکشنری | {"name": "Ali", "age": 30} | نگاشت کلید–مقدار |
۲. مقایسه عملکردی
| ویژگی | لیست | تاپل | دیکشنری |
|---|---|---|---|
| قابلیت تغییر (Mutability) | ✅ قابلتغییر | ❌ غیرقابلتغییر | ✅ قابلتغییر |
| نوع دسترسی | بر اساس اندیس (0،1،...) | بر اساس اندیس | بر اساس کلید منحصربهفرد |
| حفظ ترتیب | ✅ حفظ میشود | ✅ حفظ میشود | ✅ از نسخه ۳.۷ به بعد |
| مقادیر تکراری | ✅ مجاز | ✅ مجاز | کلید: ❌ / مقدار: ✅ مجاز |
| کاربردها | مجموعههای دینامیک | دادههای ثابت و گروهی | نگاشت و جستوجوی سریع |
۳. نمونههایی از دسترسی
# لیست
my_list = ["apple", "banana", "cherry"]
print(my_list[0]) # خروجی: 'apple'
# تاپل
my_tuple = ("apple", "banana", "cherry")
print(my_tuple[1]) # خروجی: 'banana'
# دیکشنری
my_dict = {"fruit1": "apple", "fruit2": "banana"}
print(my_dict["fruit2"]) # خروجی: 'banana'
۴. چه زمانی از کدام نوع استفاده کنیم؟
- لیستها: زمانی که مجموعهای منعطف دارید که نیاز به افزودن یا تغییر دارد.
- تاپلها: برای گروهبندی دادههای ثابت مانند مختصات یا ثابتهای برنامه.
- دیکشنریها: زمانی که به نگاشت سریع بین کلید و مقدار نیاز دارید — مثل مشخصات کاربر یا تنظیمات برنامه.
نتیجهگیری
شناخت تفاوت بین لیست، تاپل و دیکشنری منجر به نوشتن کدی پاکتر، سریعتر و قابل نگهداریتر در پایتون میشود. استفادهٔ صحیح از هر ساختار داده باعث بهرهوری بهتر در پروژههای واقعی خواهد شد.