۱. iftop چیست؟
iftop ابزاری برای مشاهدهٔ لحظه‌ای مصرف پهنای باند شبکه از طریق ترمینال است. این ابزار با نمایش جریان‌های داده بین آدرس‌های IP و تفکیک دریافت (IN) و ارسال (OUT) کمک به عیب‌یابی، نظارت بر بار شبکه، و تحلیل رفتار ترافیکی سیستم می‌کند.
۲. نصب iftop
این ابزار در اکثر مخازن توزیع‌های لینوکس موجود است:
sudo apt install iftop # Debian / Ubuntusudo yum install iftop # CentOS / RHELsudo pacman -S iftop # Arch Linux۳. اجرای اولیه دستور
برای اجرای استاندارد روی رابط eth0:
sudo iftop -i eth0در صورت عدم تعیین رابط، iftop به‌طور خودکار انتخاب می‌کند یا خطا می‌دهد.
۴. کلیدهای تعاملی در حین اجرا
| کلید | عملکرد |
|---|---|
| h | نمایش راهنما |
| t | تغییر نمایش خلاصه یا کامل ارتباط‌ها |
| s / S | مرتب‌سازی بر اساس ارسال یا دریافت |
| p | نمایش پورت‌ها در کنار IP |
| n | غیرفعال کردن تبدیل DNS |
| N | فعال کردن تبدیل DNS |
| q | خروج از برنامه |
۵. سوییچ‌های کاربردی هنگام اجرا
- -i: تعیین رابط شبکه مورد نظر
sudo iftop -i ens33sudo iftop -nsudo iftop -Psudo iftop -f "port 80"۶. نمونه کاربردهای عملی
- بررسی مصرف پهنای باند یک سرویس خاص مثل Apache
- شناسایی آدرس‌هایی با حجم بالا در خروجی یا ورودی
- تست عملکرد فایروال یا NAT
- تحلیل لحظه‌ای در زمان کندی شبکه یا بار سنگین
۷. نکات امنیتی و فنی
- برای دسترسی به کارت شبکه نیاز به sudo دارید
- ترافیک رمزگذاری‌شده مانند HTTPS قابل مشاهده به‌صورت IP و حجم است ولی محتوای آن قابل تحلیل نیست
- در سیستم‌های دارای چند رابط باید از سوییچ
-iاستفاده شود
۸. مقایسه iftop با ابزارهای مشابه
| ویژگی | iftop | nload | iptraf |
|---|---|---|---|
| نمایش لحظه‌ای مصرف پهنای باند | ✅ | ✅ | ✅ |
| تفکیک بر اساس آدرس IP | ✅ | ❌ | ✅ |
| تعامل‌پذیری در ترمینال | ✅ | ✅ | ✅ |
| پشتیبانی از فیلتر BPF | ✅ | ❌ | ✅ |
۹. نتیجه‌گیری
iftop ابزاری مؤثر و سبک‌وزن برای بررسی لحظه‌ای ترافیک شبکه در لینوکس است. با نمایش دقیق حجم تبادل داده میان آدرس‌ها و تفکیک ورودی/خروجی، به مدیران سیستم در تحلیل مشکلات شبکه و نظارت بر سرویس‌های آنلاین کمک می‌کند. ترکیب کلیدهای تعاملی و فیلترهای دقیق، iftop را به یک ابزار ضروری برای مانیتورینگ روزانه تبدیل کرده است.