محیط جادویی اروپا مسیحی
رومیان در اوج قدرت امپراتوری خود به جنبه عملی علوم توجه داشتند اما علوم نظری یونانیان را تقریباً به دست فراموشی سپردند. کتاب تاریخ طبیعی پلینی پر از خرافاتی است که تعلق به قرون وسطی دارد. بیاعتنایی رومیان همراه با بیقیدی مسیحیان جریان علمی را تقریباً خشکاند.
آنچه از علوم یونانی باقی مانده بود در کتابخانههای قسطنطنیه نگهداری میشد و در تاراج سال ۱۲۰۴ آسیب فراوان دید. در قرن نهم علوم یونانی از طریق سوریه به جهان اسلامی منتقل شد و در حالی که اروپای مسیحی در بربریت و خرافات غوطهور بود، مسلمانان آن را احیا کردند.
خرافات، شیاطین و جادوگری در قرون وسطی
علوم و فلسفه در محیطی آکنده از افسانه، معجزه، تطیر، شیاطین، موجودات عجیب، سحر، علم احکام نجوم و جادوگری رشد میکرد. حتی فاضلترین افراد مانند آگوستینوس و آبلار به وجود شیاطین واقعی معتقد بودند. آلفونسو دهم به سحر و طالعبینی باور داشت.
خیل عظیمی از موجودات مرموز از اعصار شرک به مسیحیت رسیدند. ارواح اموات، گرگینهها، افعیهای خونآشام و آتش مردابها بخشی از باورهای روزمره بودند. اسقف ادموند ریچ کلاغان سیاه را گروهی از شیاطین میدانست.
برای دفع شیاطین و جلب طالع نیک، مردم گیاهان، سنگها، تعویذها، انگشتریها و جواهرات را همراه خود میبردند. نعل اسب به دلیل شباهت به هلال ماه خوشطالع شمرده میشد. عدد هفت به عنوان نماینده انسان کامل بسیار مورد استفاده قرار میگرفت.
مبارزه کلیسا با جادوگری
کلیسا با جاهلیت و خرافهپرستی مبارزه کرد و جادوی سیاه را محکوم نمود، اما جادوگری به شکل مخفی ادامه یافت. کتاب لعنت پایدار اسامی و اختیارات شیاطین را فهرست میکرد. عزایمخوانی و ساخت تندیس دشمن با موم از انواع جادوگری ساده بود.
کتاب توبه اسقف اکستر زنان ساحره را محکوم میکرد که ادعا میکردند با سحر افکار مردان را تغییر میدهند یا با شیاطین پرواز میکنند. این باورها بعدها به سبت زنان ساحره معروف شد. در سال ۱۲۹۸ سازمان تفتیش افکار با سوزاندن زنان ساحره مبارزه رسمی خود را آغاز کرد.
پزشکی و ارتباط آن با جادو
پزشکی قرون وسطایی تا حد زیادی شعبهای از الاهیات بود. آگوستینوس بیماریها را ناشی از شیاطین میدانست. پزشکان دعا، تعویذ و لمس پادشاهان را برای درمان تجویز میکردند. بیماری خنازیر به بیماری شاهی معروف شد چون پادشاهان با دست تقدیسشده خود آن را معالجه میکردند.
طالعبینی، کفبینی، تطیر و رمالی برای کشف آینده رواج داشت. علم احکام نجوم در دانشگاهها تدریس میشد و پزشکان بر اساس موقعیت ماه خونگیری انجام میدادند.
انقلاب در ریاضیات
لئوناردو فیبوناتچی اهل پیزا نخستین دانشمند بزرگ این دوره است. وی ارقام هندو، رقم صفر و سیستم اعشاری را در کتاب جدول آزاد (۱۲۰۲) به اروپا معرفی کرد. این کتاب احیای ریاضیات در عالم مسیحی لاتینی بود و جبر عربی را نیز معرفی کرد.
فیبوناتچی در کتاب هندسه عملی (۱۲۲۰) برای نخستین بار جبر را در حل مسائل هندسی به کار برد. با وجود مخالفت اولیه سوداگران، ارقام جدید به تدریج جایگزین ارقام رومی شدند.
پیشرفت در نجوم و مکانیک
توجه به نجوم به دلیل نیاز دریانوردی و علم احکام نجوم ادامه یافت. منجمان مسیحی همچنان به نظریه بطلمیوس پایبند بودند. زیج آلفونسی یکی از بزرگترین خدمات به نجوم مسیحی بود.
در مکانیک، جوردانوس نموراریوس اصول وزن و گشتاور را بررسی کرد. ساعتهای مکانیکی در قرن سیزدهم ظاهر شدند. در نورشناسی، رابرت گروستست و راجر بیکن به مطالعه انکسار نور پرداختند که منجر به اختراع عینک شد.
زمینشناسی، جغرافیا و زیستشناسی
زمینشناسی عقبافتادهترین علم بود و با خرافات آمیخته شده بود. جغرافیا با سفرهای صلیبی و سیاحانی مانند مارکو پولو پیشرفت کرد. کتاب سفرنامه مارکو پولو توصیف دقیقی از شرق ارائه داد.
در زیستشناسی، کتاب فردریک دوم درباره شکار با پرندگان بر اساس مشاهده مستقیم نوشته شد. باور به تولید خودبهخودی موجودات کوچک همچنان رواج داشت.
کیمیاگری، باروت و شیمی
کیمیاگری با ترجمه متون عربی رواج یافت. کشف الکل و جوهرهای معدنی به شیمی کمک کرد. قدیمیترین اشاره به باروت در کتاب مارکوس گراکوس (حدود ۱۲۷۰) آمده است.
احیای علم طب و جراحی
مدرسه پزشکی سالرنو مرکز مهم پزشکی بود. پس از آن دانشگاههای بولونیا، پاریس و مونپلیه پیشرفت کردند. روجرو دا سالرنو کتاب جراحی عملی را نوشت. گولیلمو سالیچتی و لانفرانکی پیشرفتهای مهمی در جراحی ایجاد کردند.
بیمارستانها با الهام از حس مسیحی گسترش یافتند. بیماریهایی مانند جذام و آتش قدیس آنتونیوس مورد توجه ویژه بودند.
دانشمندان برجسته: آلبرتوس ماگنوس و راجر بیکن
آلبرتوس ماگنوس با آثار گسترده در گیاهشناسی، حیوانشناسی و علوم طبیعی شناخته میشود. وی تجربه را مهم میدانست اما هنوز تحت تأثیر ارسطو بود.
راجر بیکن بر تجربه، ریاضیات و زبانها تأکید داشت. کتاب اکبر او مجموعهای بزرگ از دانش عصر است. وی پیشگوییهایی درباره ماشینهای پرنده و باروت داشت.
دایرهالمعارفنویسان قرون وسطی
ونسان دو بووه با کتاب آینه اکبر بزرگترین دایرهالمعارف این دوره را تدوین کرد. این آثار علوم، فلسفه و الاهیات را با هم ترکیب میکردند و نشاندهنده روحیه گردآوری دانش در قرن سیزدهم هستند.