پول کشتی و پروندهٔ همدن
چارلز اظهار می‌داشت که باید راهی برای پرداخت مخارج دولت بیابد. او در سال ۱۶۳۴ به طرزی فاجعه‌بار کوشید مالیات تازه‌ای وضع کند. سوابقی بود مبنی بر آنکه شهرهای ساحلی در برابر حمایت نیروی دریایی، در زمان جنگ کشتی مجهز می‌کردند یا مبلغی به نام «پول کشتی» برای تقویت نیروی دریایی می‌پرداختند. چارلز در ۱۶۳۵، بدون سابقه، این مبلغ را از همهٔ شهرهای انگلستان و آن هم در زمان صلح مطالبه کرد، و به‌حق گفت این پول را به مصرف تعمیر کشتی‌ها و حفاظت از منافع تجاری انگلستان در دریای مانش علیه دریازنی خواهد رساند. عده‌ای بسیار با مالیات جدید به مخالفت برخاستند. جان همدن برای آزمایش قانونی بودن آن از پرداخت سر باز زد؛ و اگرچه او را متهم کردند، به زندانش نفیکندند. همدن از ثروتمندان باکینگهام‌شایر بود (عبارت منبع آشفته است و معنای محتمل همین است) و آشوبگر به شمار نمی‌آمد؛ مردی آرام بود و به گفتهٔ کلرندن، سلطنت‌طلب، «شخصی بسیار متین و سختگیر بود.» او ثبات رأی را زیر پوشش ادب، و رهبری را در حجب و حیا پنهان می‌داشت.
محاکمهٔ او اگرچه مدتها به تعویق افتاد، سرانجام در نوامبر ۱۶۳۷ صورت گرفت. قضات پادشاه سوابقی را برای اخذ «پول کشتی» یادآوری کردند و گفتند پادشاه در هنگام خطر حق دارد بدون احضار پارلمان کمک مالی مطالبه کند. مدافعان همدن پاسخ دادند که ضرورتی پیش نیامده و پادشاه وقت کافی دارد پارلمان را احضار کند، و اخذ اجباری پول با «درخواست حق» که پادشاه پذیرفته مغایر است. قضات به نسبت هفت بر پنج به نفع پادشاه رأی دادند، ولی مردم از همدن طرفداری کردند و بی‌طرفی قضاتی را که از خشم پادشاه می‌ترسیدند مورد تردید قرار دادند؛ پس از مدتی همدن آزاد شد. چارلز تا ۱۶۳۹ همچنان «پول کشتی» گرد آوری را ادامه داد و قسمت اعظم آن را در ساختن کشتی‌ها مصرف کرد (منبع می‌گوید این کشتی‌ها در ۱۶۲۵ علیه هلندی‌ها پیروز شدند، تاریخی که درست نیست، چون این پول پس از ۱۶۳۵ گرد آمد).
اسکاتلند و کتاب دعا
در این میان چارلز دربارهٔ اسکاتلند مرتکب اشتباهاتی شد. با ازدواج با زنی کاتولیک و مسلط ساختن اسقفان بر کشیشان پرسبیتری، اسکاتلندی‌های پرسبیتری را عصبانی کرد. سپس با «فرمان استرداد» مقرر داشت همهٔ زمین‌های کلیسایی یا سلطنتی که پس از جلوس «ماری استوارت» به خاندان‌های اسکاتلندی داده شده بود (منبع این را چنین می‌آورد و تاریخ آن را ۱۶۲۵ می‌گوید) از آنها پس گرفته شود، و این دستور اشراف اسکاتلند را به وحشت انداخت. آنگاه پنج اسقف و یک اسقف اعظم به نام جان سپاتیسود را به عضویت شورای سلطنتی اسکاتلند برگزید و او را به مقام لرد چانسلر رساند (۱۶۳۵)، که نخستین روحانیِ پس از نهضت اصلاح دینی به آن مقام می‌رسید. چارلز پس از طفره‌رفتن‌های بسیار و ناراحت‌کننده، هنگامی که برای تاج‌گذاری به اسکاتلند آمد، به اسقفان اجازه داد مراسم کلیسای انگلیکان را تقریباً مانند تشریفات مذهب کاتولیک برپا دارند، یعنی جامه‌های مخصوص بپوشند، شمع روشن کنند و صلیب ببوسند.
اسقفان اسکاتلند که می‌خواستند قدرت خود را به گروه کشیشان پرسبیتری نشان دهند، سلسله‌ای از قوانین تشریفاتی را تدوین کردند که چون اسقف اعظم کنتربری آن را اصلاح و تصویب کرد، به «قوانین لاد» موسوم شد. این قوانین در همهٔ امور کلیسایی اختیاراتی به پادشاه می‌داد، تجمع روحانیان را جز به فرمان پادشاه ممنوع می‌کرد، حق تدریس را به کسانی محدود می‌ساخت که از طرف اسقفی اجازه داشتند، و حق کشیش شدن را از آن کسانی می‌دانست که این قوانین را می‌پذیرفتند. چارلز هم آن قوانین را تصویب کرد و دستور داد به اطلاع همهٔ کلیساهای اسکاتلند برسانند. کشیشان پرسبیتری اعتراض کردند که بدین ترتیب نیمی از اصلاحات دینی لغو شده و اعلام کردند چارلز در نظر دارد انگلستان را تابع رم سازد.
هنگامی که در کلیسای سنت جایلز در ادنبورگ کوششی برای برپا داشتن مراسم مذهبی بر طبق تشریفات جدید به عمل آمد، شورشی برپا شد و مردم چوب و سنگ به سوی کشیش پرتاب کردند. زنی به نام جنی گدس صندلی خود را به طرف او پرتاب کرد و فریاد زد: «ای دزد کثیف! می‌خواهی در گوش من دعای قداس بخوانی؟» از طرف همهٔ طبقات مردم عریضه‌ای جهت الغای قوانین مذکور به چارلز تقدیم شد، ولی او چنین عریضه‌هایی را خیانت‌آمیز دانست. در این زمان بود که اسکاتلند پیشقدم شورش علیه پادشاه شد.
پیمان ملی و جنگ‌های اسقفان
در ۲۸ فوریه ۱۶۳۸، نمایندگان کشیشان و مردم اسکاتلند یک «پیمان ملی» در ادنبورگ امضا کردند و متعهد شدند آیین و مراسم پرسبیتری را حفظ کنند و در دفاع از سلطنت و «مذهب واقعی» بکوشند. تقریباً سراسر اسکاتلند به ترغیب کشیشان از این عهدنامه پیروی کردند. سپاتیسود و همهٔ اسقفان (به استثنای چهار تن) به انگلستان گریختند. مجمع عمومی کلیسا در گلاسگو همهٔ اسقفان را رد کرد و جدایی کلیسای اسکاتلند از دولت را اعلام کرد. چارلز به اعضای آن دستور داد متفرق شوند و تهدید کرد آنان را به خیانت متهم خواهد ساخت، ولی آنان جلسات خود را ادامه دادند. چارلز لشکری مرکب از بیست و یک هزار نفر، که بیشتر آنها شور و حرارتی نداشتند، تشکیل داد و به سوی اسکاتلند شتافت، در صورتی که پیمانگران بیست و شش هزار سرباز گرد آوردند که همگی بر اثر احساسات مذهبی و میهنی به هیجان درآمده بودند. هنگامی که دو لشکر در برابر یکدیگر صف‌آرایی کردند، چارلز حاضر شد قضیه را به یک پارلمان و یک مجمع کلیسای آزاد اسکاتلندی ارجاع کند. در ۱۸ ژوئن ۱۶۳۹ متارکهٔ جنگ به امضا رسید و «نخستین جنگ اسقفان» بدون خونریزی پایان یافت. ولی مجمع جدید که در ادنبورگ تشکیل شد، تصمیمات «خیانت‌آمیز» انجمن گلاسگو را تأیید کرد و پارلمان اسکاتلند اقدامات مجمع را تصویب کرد. هر دو طرف برای «دومین جنگ اسقفان» آماده شدند.
استرافورد و پارلمان کوتاه
چارلز در این بحران مردی را به کمک طلبید که به همان اندازه که پادشاه مذبذب و بی‌کفایت بود، او با اراده و دقیق بود. این شخص، که تامس ونتورث نام داشت، در بیست‌ویک‌سالگی (۱۶۱۴) وارد پارلمان شده و غالباً علیه پادشاه رأی داده بود. چارلز با واگذاری مقام ریاست «شورای شمال» به او توجهش را به خود معطوف ساخت و با وارد کردن او به شورای سلطنتی زحماتش را در اجرای کامل سیاست پادشاه پاداش داد و او را به‌عنوان نمایندهٔ خویش به ایرلند فرستاد (۱۶۳۲). در آنجا سیاست مؤثر و بی‌رحمانهٔ او ریشهٔ آشوب را قطع کرد و صلحی اجباری برقرار ساخت. او در سال ۱۶۳۹ به لقب ارل آو سترفرد (استرافورد) و مشاور عمدهٔ چارلز مفخر شد. او به پادشاه توصیه کرد لشکری عظیم فراهم آورد، پیمانگران را پراکنده کند و در برابر پارلمان متمرد قوایی غیرقابل مقاومت تشکیل دهد. ولی تهیهٔ چنین لشکری مستلزم صرف مبالغ گزاف بود و بدون تصویب پارلمان امکان‌پذیر نبود. ناچار چارلز پارلمان را برای بار چهارم فرا خواند.
هنگامی که این «پارلمان کوتاه» در ۱۳ آوریل سال ۱۶۴۰ انعقاد یافت، چارلز نامه‌ای را که از طرف پیمانگران به لویی سیزدهم نوشته شده و به دست عمال انگلستان افتاده بود به نمایندگان نشان داد؛ و چون در این نامه از پادشاه فرانسه تقاضای کمک شده بود، چارلز اظهار داشت حق دارد برای جلوگیری از چنین خیانتی لشکری فراهم کند. جان پیم نهانی با پیمانگران مکاتبه کرد و به این نتیجه رسید که مرافعهٔ آنان با پادشاه نظیر مرافعهٔ پارلمان با چارلز است، و بنابراین پارلمان را بر آن داشت که از پرداخت پول به پادشاه خودداری کند و با اسکاتلندی‌ها متحد شود. چارلز پارلمان کوتاه را به جرم خیانت منحل کرد. در این هنگام، در لندن شورش‌هایی برپا شد و جمعی به قصر لاد، اسقف اعظم کانتربری، حمله بردند و چون او را نیافتند، مردی کاتولیک را که از حضور در مراسم مذهب پروتستان استنکاف کرده بود به قتل رساندند.
چارلز با لشکری که بی‌درنگ فراهم آورده بود به سوی اسکاتلند روی آورد. اسکاتلندی‌ها تا مرز دو کشور پیش آمدند، انگلیسی‌ها را شکست دادند (۲۰ اوت ۱۶۴۰) و نواحی شمال انگلستان را متصرف شدند. پادشاه بیچاره حاضر شد تا انعقاد پیمانی رضایت‌بخش روزی ۸۵۰ لیره (به نقل کتاب) به آنان بپردازد؛ ولی چون قادر به پرداخت این مبلغ نبود، ارتش اسکاتلند در اطراف نیوکاسل، به‌عنوان متفق مصمم پارلمان انگلستان علیه پادشاه، باقی ماند. چارلز که حیران و پریشان شده بود، عده‌ای از اشراف را دعوت کرد که با او در یورک ملاقات کنند. این عده به او گفتند قدرتش رو به اضمحلال می‌رود و باید راهی برای آشتی با دشمنان بیابد. این بود که چارلز برای آخرین بار پارلمان را فرا خواند، که این‌بار طولانی‌ترین و پرماجراترین پارلمان در تاریخ انگلستان شد.
گشایش پارلمان طویل
این پارلمان در ۳ نوامبر ۱۶۴۰ در وستمینستر تشکیل یافت. اعضای مجلس در حدود پانصد نفر بودند، یعنی «گل سرسبد خانواده‌های خوب و مردم تربیت‌شدهٔ غیرروحانی ... و مجلسی اشرافی و غیرملی» که بیشتر نمایندهٔ ثروتمندان بود تا مردم عادی، ولی در کمال وضوح نمایندهٔ آینده و مخالف گذشته بود. بیشتر اعضای پارلمان کوتاه، که در فکر انتقام بودند، در آن میان دیده می‌شدند. سلدن، همدن و پیم در آن عضویت داشتند؛ و آلیور کرامول، اگرچه رهبر گروهی نبود، در میان آن جمع شخصیتی ممتاز بود.
در این فاصلهٔ دور، دشوار است دربارهٔ او بی‌طرفانه داوری کنیم، زیرا تاریخ‌نویسان از زمان او تاکنون وی را مردی ریاکار و جاه‌طلب یا شخصی مقدس و سیاستمدار دانسته‌اند. شخصیتی مانند او شاید توانسته باشد همهٔ صفات متضادی را که باعث چنان ارزیابی‌هایی شده است در وجود خود جمع کند، و شاید هم گاهی می‌توانسته است آن صفات را با یکدیگر هماهنگ سازد. این توضیح شاید برای شناختن کرامول مفید باشد.