باکینگهام، درخواست حق و آغاز حکومت شخصی چارلز

کشمکش چارلز اول با سه پارلمان، درخواست حق، قتل باکینگهام و سال‌های نخست یازده سال فرمانروایی بدون پارلمان.

درخواست حقباکینگهامچارلز اول

~9 دقیقه مطالعه · آخرین به‌روزرسانی ۲۲ آبان ۱۴۰۵

جنگ‌های باکینگهام و پارلمان دوم

در این وقت باکینگهام زمام امور را در دست داشت. چارلز نه تنها این دوک بی‌باک و دوست‌داشتنی را از پدر خود «به ارث برده بود»، بلکه با او بزرگ شده و مسافرت کرده بود و چنان با او دوست شده بود که نمی‌توانست عیب آن مشاور نادان و منحوس را ببیند. باکینگهام با کمک پارلمان جیمز را به جنگ علیه اسپانیا کشانده بود، ولی پارلمان از پرداخت پول برای ادامهٔ آن خودداری کرد. پس باکینگهام کشتی‌هایی برای اشغال بنادر و به غنیمت گرفتن اسپانیا آماده کرد، ولی در این کار به شکست کامل دچار شد. سربازانی که بازگشتند، چون مواجب نگرفته و دلسرد بودند، به دزدی و تعدی پرداختند و روحیهٔ شکست را در شهرهای ساحلی پراکندند.

چارلز که سخت به پول نیاز داشت، ناچار شد پارلمان را برای بار دوم احضار کند، ولی با افزایش نیازهای او، مخالفت پارلمان هم بیشتر شد. پارلمان به او تذکر داد بدون تصویب مجلس هیچ مالیاتی وضع نکند. الیوت، که پیش‌تر از دوستان باکینگهام بود، او را رشوه‌خواری نالایق خواند که با هر شکست نظامی یا سیاسی ثروتمندتر شده بود. وقتی پارلمان تصمیم گرفت هیئتی برای تحقیق در کارهای باکینگهام بگمارد، چارلز نپذیرفت و گفت حاضر نیست پارلمان در کار نوکرانش، به‌ویژه کسی که این‌قدر به او نزدیک است، دخالت کند. الیوت به پارلمان توصیه کرد تا وقتی پادشاه حق پارلمان در عزل وزرا را نپذیرد هیچ پولی تصویب نکند، ولی چارلز با خشم گفت هر لحظه می‌تواند آن را منحل کند. مجلس عوام رسماً باکینگهام را به خیانت متهم کرد و انفصال او را خواست (۸ مه ۱۶۲۶). پادشاه پارلمان را منحل کرد و مسئلهٔ مسئولیت وزیران به آینده محول شد.

وام‌های اجباری و جنگ با فرانسه

اما چارلز دوباره تهیدست شد و ناچار ظروف طلای خود را فروخت. گذشته از این، دولت از ملت تقاضا کرد هدایایی به پادشاه تقدیم دارد، ولی مبالغ به‌دست‌آمده زیاد نبود. پس چارلز به عمال خود دستور داد حقوق گمرکی سابق را ولو بدون رضایت پارلمان بگیرند و اگر تاجری از پرداخت خودداری کرد کالاهایش را ضبط کنند. سپس به بندرها دستور داد کشتی‌های دولتی را نگاه دارند و به نمایندگان خود اجازه داد مردم را به ورود به ارتش مجبور سازند. انگلیسی‌ها و دانمارکی‌ها که به نفع پروتستان‌ها در آلمان می‌جنگیدند از قشون کاتولیک‌ها شکست خوردند، و دانمارکی‌ها، متفق انگلستان، از این کشور خواستند به وعدهٔ کمک عمل کند. چارلز به استقراض اجباری متوسل شد و دستور داد هر مالیات‌دهنده‌ای به اندازهٔ یک صدم ارزش زمین و پنج درصد ارزش اموال شخصی خود (ارقام کتاب) به دولت قرض بدهد. مخالفان ثروتمند را به زندان انداختند و مخالفان فقیر را به‌زور وارد ارتش یا نیروی دریایی کردند.

در این میان، بازرگانان انگلستان در بوردو و لاروشل به پروتستان‌های فرانسه، که با ریشلیو می‌جنگیدند، کالا می‌رساندند. این بود که فرانسه به انگلستان اعلان جنگ داد (۱۶۲۷). باکینگهام به رهبری ناوگانی برای حمله به فرانسویان در لاروشل راهی شد ولی شکست خورد. مبلغ ۲۰۰٬۰۰۰ لیره که از استقراض به‌دست آمده بود (به نقل کتاب) به زودی خرج شد و چارلز دوباره به پول نیاز پیدا کرد، لذا پارلمان را برای بار سوم فرا خواند.

درخواست حق

پارلمان سوم در ۱۷ مارس ۱۶۲۸ جلسه را آغاز کرد. کوک، الیوت، ونتورث و جان همدن به پارلمان بازگشتند و برای نخستین بار مردی تنومند به نام آلیور کرامول از هانتینگدن به نمایندگی برگزیده شد. چارلز در سخنرانی‌ای از روی تخت با خشونت پول خواست و با گستاخی گفت: «این حرف را تهدیدآمیز نپندارید. من از تهدید کردن کسانی که همتای من نیستند ننگ دارم.» پارلمان حاضر شد ۳۵۰٬۰۰۰ لیره (به نقل کتاب) بپردازد، ولی پیش از تصویب از پادشاه خواست با «درخواست حق» موافقت کند (منبع آن را ۲۸ مه ۱۶۲۸ تاریخ‌گذاری می‌کند، که زمان تصویب در مجلس عوام است؛ موافقت سلطنتی در ژوئن بود). این بیانیه فصلی تاریخی در افزایش قدرت پارلمان گشود. در آغاز آن چنین نوشته بودند: تقدیم به اعلیحضرت همایونی؛ با کمال خضوع می‌گوییم که طبق دستور ادوارد اول مقرر شده است هیچ مالیات یا اعانه‌ای از طرف پادشاه بدون میل و موافقت اسقفان اعظم، اسقفان، ارل‌ها، بارون‌ها، شهسواران، شهرنشینان و سایر عوام اخذ شود؛ اتباع شما این آزادی را به ارث برده‌اند که مجبور به پرداخت مالیات یا هرگونه تحمیلی بر خلاف میل اعضای پارلمان نباشند.

در این درخواست شکایت شده بود که مردم به اجبار وام پرداخته‌اند و پادشاه، بدون آنکه در علت توقیف اشخاص تحقیق کند، آن‌ها را به زندان افکنده و اصل محاکمه به‌وسیلهٔ هیئت منصفه را نقض کرده است، حال آنکه همهٔ این‌ها برخلاف ماگناکارتا (۱۲۱۵) بود. کوک بعدها گفت: «به‌سبب این عریضه خواهیم دانست که آیا پارلمان زنده خواهد ماند یا خواهد مرد.» چارلز پاسخی مبهم به آن داد، ولی پارلمان جوابی صریح‌تر خواست و در اختصاص پول تعلل کرد. چارلز ناچار موافقت خود را اعلام کرد. مردم لندن احساس می‌کردند چارلز تسلیم شده است، و آهنگ زنگ‌ها چنان به آسمان برخاست که سال‌ها نظیر آن شنیده نشده بود.

مرگ باکینگهام و نزاع مذهبی

پارلمان که موقعیت را مساعد می‌دید پیشتر رفت و از پادشاه خواست باکینگهام را معزول کند، ولی چارلز نپذیرفت. ناگهان هر دو طرف با وحشت دریافتند که دیگر در این باره کاری نمی‌توانند بکنند. در این میان یکی از سربازان سابق به نام فلتن، که مجروح بود و مبالغ زیادی قرض گرفته بود، از عقب‌افتادن حقوق بازنشستگی خود و نیز بر اثر خواندن رساله‌هایی چنان خشمگین شد که یک کارد قصابی خرید؛ صد کیلومتر از لندن تا پورتزمت را پیمود و باکینگهام را کشت و سپس خود را به مقامات تسلیم کرد (۲۳ اوت ۱۶۲۸). زن باکینگهام که آبستن بود با دیدن جنازهٔ شوهر از حال رفت. فلتن که از کار خود پشیمان شده بود از آن زن خواست او را ببخشد و آن زن پذیرفت. اما او را باز هم اعدام کردند.

پارلمان به پادشاه تذکر داد که اگر همچنان عواید گمرکی را به خود اختصاص دهد، در واقع «درخواست» حق را نقض کرده است. چارلز پاسخ داد که این عواید در آن ذکر نشده‌اند. پارلمان هم بازرگانان را تشویق کرد از پرداخت آن‌ها خودداری کنند؛ همچنین با وجود برتری کلیسایی پادشاه، به خود حق داد در امور مذهبی قوانینی وضع کند؛ «مواد سی و نه‌گانه» را قوانین انگلستان و کاملاً موافق با اصول کالون و مخالف عقاید آرمینیوس دانست؛ و در صدد برآمد وحدت مذهبی را بر این اساس برقرار سازد و کاتولیک‌ها و پیروان آرمینیوس را مجازات کند. هنگامی که چارلز به پارلمان دستور داد جلسات خود را به تعویق بیندازد، رئیس مجلس اطاعت کرد، ولی اعضا نپذیرفتند و رئیس را واداشتند کار را ادامه دهد. سر جان الیوت سه لایحه پیشنهاد کرد که هر کس «پیروی از پاپ» یا عقاید آرمینیوس یا هر عقیدهٔ مخالف «کلیسای واقعی» را اشاعه دهد، یا مالیاتی را که پارلمان تصویب نکرده گرد آورد یا بپردازد، مرتکب جنایت شده است. رئیس مجلس حاضر نشد این لوایح را به رأی بگذارد، ولی یکی از اعضا چنین کرد و دیگران کف زدند و آن‌ها را به تصویب رساندند. سپس چون پارلمان دریافت لشکریان پادشاه در صددند اعضا را پراکنده کنند، جلسات را تعطیل کرد و متفرق شد.

در ۵ مارس چارلز دستور داد الیوت، سلدن و هفت تن دیگر از اعضای پارلمان را به جرم فتنه‌انگیزی به زندان اندازند. شش تن از آنان به زودی بیرون آمدند و سه نفر دیگر به حبس‌های درازمدت و پرداخت جریمه محکوم شدند. ولی الیوت در زندان درگذشت (۱۶۳۲). منبع سن او را سی‌وهشت سال می‌گوید، ولی او در ۱۵۹۲ زاده شده بود و این رقم به نظر نادرست می‌آید.

یازده سال حکومت شخصی

پارلمان یازده سال جلسه نداد، و این درازترین تعطیلی آن در تاریخ انگلستان است. چارلز در این مدت فرصت داشت به استبداد سلطنت کند. اختیارات او اگرچه بیش از جیمز و الیزابت و هنری هشتم نبود، خود او عملاً طالب قدرت بیشتری بود، و آن فرمانروایان هرگز تا این درجه قوانین را نقض نکرده بودند. زیرا چارلز به گردآوری مالیات تصویب‌نشده پرداخت، به اجبار وام گرفت، سربازان را در خانه‌های مردم جا داد، زندانیان را از حضور در دادگاه‌ها و محاکمه به‌وسیلهٔ هیئت منصفه بازداشت، و ظلم «تالار ستاره» را در امور سیاسی و بیدادگری «دادگاه هیئت عالی» را در امور مذهبی تعمیم داد. اشتباه عمدهٔ چارلز این بود که نتوانست دریابد ثروت اعضای مجلس عوام از ثروت خود او یا طرفداران سلطنت بیشتر است و باید به‌همان نسبت هم قدرت پارلمان زیادتر باشد.

در این دورهٔ بحرانی، اقتصاد انگلستان پیش از آنکه خون ملت را بمکد ترقی کرد، زیرا چارلز مانند پدرش مردی صلح‌دوست بود و طی قسمت بیشتر سلطنت خود انگلستان را از جنگ برکنار داشت، حال آنکه ریشلیو فرانسه را ضعیف کرد و آلمان به صورت ویرانه‌ای درآمد. چارلز که به ستوه آمده بود همهٔ مساعی خود را برای جلوگیری از تمرکز طبیعی ثروت به کار برد. برای این منظور دستور داد از چینه‌کشی مزارع خودداری کنند، مزارعی را که در ولایت‌های پنج‌گانهٔ میدلند به این صورت درآمده بودند به حال اول باز گردانید (۱۶۲۵ تا ۱۶۳۰، به گفتهٔ منبع) و ششصد تن از خاوندهای مخالف خویش را جریمه کرد. او در سال‌های ۱۶۲۹ و ۱۶۳۱ و ۱۶۳۷ دستور داد دستمزد کارگران کارخانه‌های نساجی افزایش یابد، روسای دادگاه‌های بخش را بر آن داشت که در قیمت‌ها بیشتر نظارت کنند، و هیئت‌هایی را برای حفظ دستمزد کارگران و نظارت بر اعانه‌هایی که به مستمندان پرداخت می‌شد مأمور کرد. لاد نیز به کارفرمایان اخطار کرد که «صورت بیچارگان را بر خاک نمالند»، و بدین ترتیب دشمنان تازه‌ای برای خود تراشید. اما دولت در همان زمان انحصار صابون، نمک، نشاسته، آبجو، شراب و پوست را به عده‌ای واگذاشت و خود از آن بهره برد؛ انحصار زغال‌سنگ را به خود اختصاص داد و آنچه را به ۱۱ شیلینگ می‌خرید، در تابستان به ۱۷ و در زمستان به ۱۹ شیلینگ می‌فروخت و این نیز «صورت بیچارگان را به خاک می‌مالید.» طی این مدت بیش از دویست هزار تن از پیرایشگران به انگلستان جدید مهاجرت کردند (رقم کتاب که به نظر بسیار بزرگ‌نمایی‌شده می‌آید).

نوشته و پژوهش‌شده توسط دکتر شاهین صیامی

مقالات مرتبط

ونیز در سراشیبی و ایستادگی پائولو سارپی در برابر پاپ

سقوط مانتوا، ویچنتسا، افول ونیز و تحریم کلیسایی ۱۶۰۶ که پائولو سارپی در برابر پاپ پاولوس پنجم از جمهوری دفاع کرد.

ادامه

داوری دربارهٔ ۱۶۴۹ و شهرهای ایتالیا پس از رنسانس

آیا اعدام چارلز اول خردمندانه بود؟ سپس آغاز کتاب دوم: ایتالیای زیر سلطهٔ اسپانیا و شهرهای میلان، جنوا، فلورانس و پارما.

ادامه

ارتش در برابر پارلمان و محاکمهٔ چارلز اول

کشمکش ارتش با پارلمان، موافقت مردم، گریز پادشاه، جنگ داخلی دوم، پاکسازی پراید و محاکمهٔ چارلز اول.

ادامه

پیمان با اسکاتلند، سواران آهنین و پیروزی پارلمان در جنگ

پیمان پارلمان با اسکاتلند، مجمع وستمینستر، سواران آهنین کرامول، ارتش نمونه نو، نبرد نیزبی و تسلیم چارلز در ۱۶۴۶.

ادامه

شورش ایرلند، اعتراض بزرگ و آغاز جنگ داخلی

شورش ۱۶۴۱ در ایرلند، اعتراض بزرگ، بازداشت ناموفق پنج نماینده توسط چارلز، آغاز جنگ داخلی و نبرد اج‌هیل.

ادامه

نخستین سال‌های کرامول و نخستین اصلاحات پارلمان طویل

جوانی و توبهٔ آلیور کرامول، متهم شدن استرافورد و لاد، نبرد بر سر اسقفان، نخستین اصلاحات و مرگ استرافورد در ۱۶۴۱.

ادامه