حکومت کلیسایی لاد و شیوهٔ زندگی پیرایشگران

دادگاه عالی لاد و مجازات‌های سخت او، عدم‌تسامح پیرایشگران، و منع جشن و بازی، سبت و قدرت موعظه در زندگی پیرایشگران انگلستان.

ویلیام لادپیرایشگرانسبت انگلیسی

~8 دقیقه مطالعه · آخرین به‌روزرسانی ۲۲ آبان ۱۴۰۵

لاد در اوج قدرت

بیشتر تغییرات لاد تجدید آداب و قوانین عصر الیزابت بود، ولی در نظر پیرایشگران، که سادگی را دوست داشتند، به منزلهٔ بازگشت به مذهب کاتولیک و تجدید فاصله میان کشیش و مردم بود. ظاهراً لاد احساس می‌کرد کلیسا حق دارد مذهب را با مراسم و کشیش را با هاله‌ای از تقدس بپوشاند. کلیسای رم با نظرات او موافق بود و حاضر شد کلاه کاردینالی برایش بفرستد. لاد این هدیه را مؤدبانه رد کرد، ولی پیشنهاد رم انتقادات پیرایشگران را تأیید کرد. چارلز او را اسقف اعظم کنتربری کرد (منبع سال ۱۶۲۳ را نوشته که درست نیست و باید ۱۶۳۳ باشد) و به عضویت خزانه‌داری گماشت. اسقف دیگری هم لرد چانسلر اسکاتلند شد. مردم شکایت می‌کردند که روحانیان، مانند دورهٔ برتری کلیسا در قرون وسطی، دوباره قدرت را به دست گرفته‌اند.

رهبر مذهبی تازهٔ انگلستان در قصر خود در لمبث تصمیم گرفت آداب مذهبی و اخلاق انگلیسی‌ها را تغییر دهد. ولی با گرفتن جریمه‌های سنگین از زناکاران صدها دشمن برای خود ساخت. او این جریمه‌ها را از راه «دادگاه هیئت عالی» می‌گرفت، دادگاهی که به فرمان الیزابت تشکیل شده بود و اکنون بیشتر اعضایش روحانی بودند. پول را، برخلاف میل جریمه‌شدگان، صرف تعمیر کلیسای جامع سنت پل و بیرون کردن وکیلان، دوره‌گردها و یاوه‌گویان از صحن آن می‌کرد. کشیشانی که مراسم تازه را نمی‌پذیرفتند از درآمد کلیسایی محروم می‌شدند، و نویسندگان و سخنورانی که پیوسته از آن مراسم انتقاد می‌کردند، در بنیادهای مسیحیت تردید می‌ورزیدند یا از نظام اسقفی تازه ایراد می‌گرفتند تکفیر می‌شدند، در غل و زنجیر می‌ماندند یا به مجازات‌های سخت و قطع عضو دچار می‌شدند.

برای فهم سرنوشت لاد باید سختی مجازات‌های حکومتش را در نظر بیاوریم. در ۱۶۲۸ (تاریخ طبق منبع)، به تحریک او، کشیشی پیرایشگر به نام الکساندر لیتن را به «تالار ستاره» کشاندند و متهم کردند که کتابی نوشته که حکومت اسقف‌ها را شیطانی و ضد مسیحیت می‌خواند. او پانزده روز در حبس انفرادی، در سلولی که منبع آن را پر از موش و در معرض برف و باران وصف می‌کند، ماند، به شدت تنبیه بدنی شد و در ماه سرد نوامبر در ملأ عام در بند افتاد، عضوش را بریدند و به حبس ابد محکومش کردند. در ۱۶۳۳ مردی که منبع او را لودویک بویر می‌نامد (نامی که قابل شناسایی نیست) لاد را در دل کاتولیک خوانده بود و به مجازاتی همانند و حبس ابد رسید.

ویلیام پرین، از آشوبگران پیرایشگر، در کتابی به نام اخبار ایپسویچ اسقف‌های لاد را خدمتگزار پاپ و شیطان خواند و گفت سزاوار چوبهٔ دارند. به همین سبب باز هم تنبیه و قطع عضو شد و به زندان افتاد تا پارلمان طولانی او را آزاد کرد (۱۶۴۰). زنی که پافشاری کرده بود یکشنبه را باید روز آسایش شمرد، یازده سال را در زندان گذراند.

عدم‌تسامح خود پیرایشگران

دشمنان اصلی لاد، یعنی پیرایشگران، با او در عدم‌تسامح و سخت‌گیری مذهبی هم‌نظر بودند. آنان این را نتیجهٔ منطقی اصل الهی مسیحیت و کتاب مقدس می‌دانستند و می‌پنداشتند هر که با چنین مذهبی مخالفت کند یا جنایتکار است یا نادان، و جامعه را باید از محکومیتی که تعلیمات او پدید می‌آورد نگه داشت. پرسبیترها از پارلمان پافشاری کردند قوانینی بگذراند که بر پایهٔ آن هر کس عقاید کاتولیک‌ها، آرمینیوسی‌ها (پیروان آرمینیوس، دانشمند پروتستان هلندی، که از کالون انتقاد می‌کرد و می‌گفت بر اثر لطف خدا هر کس می‌تواند نجات یابد)، باپتیست‌ها یا کویکرها را تبلیغ کند به حبس ابد محکوم شود و هر که تثلیث یا تجسم خدا را رد کند اعدام گردد. اما هواداران کرامول می‌گفتند باید با همهٔ کسانی که اصول مسیحیت را می‌پذیرند مدارا کرد، جز کاتولیک‌ها، پیروان مذهب یکتاگرایی (اونیتاریانیسم) و مدافعان اسقف‌ها.

میان پیرایشگران چندان فرقه بود که شمردنشان دشوار است. بسیاری صددرصد کالونی بودند و در سیاست پیرو آزادی فرد، و معتقد بودند مردم باید بی‌نظارت اسقف‌ها کارهای خود را اداره کنند و مذهب باید بی‌تشریفات و موافق با برابری افراد در امور مدنی و سیاسی و فارغ از مزاحمت هنرهای مذهبی باشد. آنها در الهیات با پرسبیترها هم‌رأی بودند، ولی دادگاه‌های روحانی را که کشیش و غیرکشیش در آن عضو بودند و به نظرشان قدرت اسقفی می‌یافتند رد می‌کردند. گذشته از این هوادار تفسیر لفظی کتاب مقدس بودند و ادعای خرد را در داوری حقایق نمی‌پذیرفتند. به عهد عتیق همان‌قدر احترام می‌گذاشتند که به عهد جدید. مانند یهودیان خود را قومی برگزیده می‌شمردند و به فرزندان خود نام بزرگان و قهرمانان تورات می‌دادند. خدا را یهودای خشمگین می‌دانستند و به پیروی از کالون می‌گفتند بیشتر مردم «فرزندان خشم»اند و پیش از تولد، به فرمان مستبدانهٔ خدایی بی‌رحم، برای همیشه محکوم به آتش جهنم؛ تنها شمار اندکی، نه به سبب کارهای نیک بلکه به لطف و خواست خدا، برگزیده می‌شوند. گروهی می‌پنداشتند با خدا سخن می‌گویند و گروهی که خود را محکوم می‌دانستند در کوچه‌ها می‌گشتند و در انتظار عذاب ابدی ناله می‌کردند. گویی رعد خدا همیشه بالای سر مردم می‌غرید.

پایان «انگلستان شادکام»

در هراسی که انگلیسی‌ها خود بر خویش چیره کرده بودند، «انگلستان شادکام» تقریباً از میان رفت. انسان‌گرایی رنسانس و طبیعت‌گرایی پرشور انگلیسی‌ها در عصر الیزابت جای خود را به احساس گناه و ترس از انتقام خدا داد، که بیشتر لذت‌ها را دام شیطان و برخلاف میل خود شخص می‌دانست. بیمی که پیش‌تر رهبانان از هوای نفس داشتند بازگشت و به شمار بیشتری سرایت کرد. پرین هر روبوسی را «ناشی از هرزگی» و هر رقص زن و مرد را «شهوت‌انگیز» می‌شمرد. در نظر بسیاری از پیرایشگران موسیقی، شیشه‌های رنگی، تصاویر مذهبی، ردای کتانی سفید کشیشان و کشیشان تدهین‌شده مانع ارتباط مستقیم بشر با خدا بودند.

پیرایشگران کتاب مقدس را با دقتی آمیخته به احترام می‌خواندند و جمله‌هایش را تقریباً در هر موضوع و هر عبارتی به کار می‌بردند. برخی متعصبان متن‌های کتاب مقدس را روی جامه‌هایشان قلاب‌دوزی می‌کردند و پرهیزکارتر‌ها برای نشان دادن راستگویی خود واژه‌های «حقیقتاً»، «آری» و «به راستی» را به کار می‌بردند. پیرایشگران متعصب لوازم آرایش را منع می‌کردند و آرایش مو را هوسبازی می‌دانستند، و چون موی خود را کوتاه نگه می‌داشتند «راوندهدز» (گردسران) لقب گرفتند. تماشاخانه‌ها را رسواکننده می‌دانستند (نویسنده اضافه می‌کند که در واقع هم چنین بود)، آزار دادن به خرس و گاو را وحشیگری می‌شمردند و اخلاق درباریان را کفرآمیز. شادی در جشن‌ها، به صدا درآوردن زنگ‌ها، گرد آمدن دور «ستون رقص» (تیری که با رنگ و گل می‌آراستند و روز اول ماه مه برپا می‌کردند و دورش می‌رقصیدند، چنان که یادداشت مترجم می‌گوید)، نوشیدن به سلامتی دیگران و ورق‌بازی را هم محکوم می‌کردند. هرگونه بازی را در روز یکشنبه ممنوع ساختند، آن روز را به پرستش خدا اختصاص دادند و قرار شد «سبت» نامیده شود. وقتی چارلز اول و لاد یکی از فرمان‌های جیمز اول را تجدید کردند و اعلامیه‌ای به نام «اعلامیهٔ ورزش‌ها» دادند که بازی‌های یکشنبه را پس از دعای صبح آزاد می‌کرد، پیرایشگران، و میلتن هم در میانشان، اعتراض کردند (۱۶۳۳). جشن میلاد مسیح را هم کاری بیهوده می‌دانستند و از اینکه مردم در آن هنگام می‌رقصیدند و پایکوبی می‌کردند بسیار متأسف بودند. بسیاری از آیین‌های کریسمس را به حق منسوب به بت‌پرستان می‌دانستند و می‌گفتند آن روز باید مخصوص روزه و کفاره باشد، و در ۱۶۴۴ پارلمان را بر آن داشتند که این نظر را تأیید کند.

موعظه

همان‌گونه که پروتستان‌ها بیش از کاتولیک‌ها به وعظ اهمیت می‌دادند، پیرایشگران هم از پروتستان‌ها جلو افتادند. همه مشتاق شنیدن موعظه بودند. شهردار نوریچ برای شنیدن موعظهٔ بیشتر به لندن می‌رفت؛ پارچه‌فروشی، چون در کلیسای صنف او یکشنبه‌ها فقط یک بار موعظه می‌شد، به اعتراض از آن کناره گرفت. برای رفع این نیاز «واعظان ویژه» (لکچرر) پدید آمدند، که از طرف خود بخش استخدام می‌شدند تا یکشنبه‌ها افزون بر وعظ معمول کشیش سخنرانی کنند. بسیاری از واعظان پیرایشگر کار خود را جدی می‌گرفتند و شنوندگان را با توصیف جهنم می‌لرزاندند. بعضی علناً نام گناهکاران را می‌بردند؛ یکی با اشارهٔ دست مستان را در میان حاضران نشان می‌داد و دیگری هنگام سخن از فساد زن یکی از محترمان بخش را نمونه آورد. واعظی دیگر به شنوندگان می‌گفت اگر زنا، سوگند خوردن، فریب دادن و نقض آیین یکشنبه مردم را به بهشت می‌رساند، همهٔ ساکنان آن بخش رستگار می‌شدند.

کشیشان پیرایشگر وظیفهٔ خود می‌دانستند رفتار، لباس، مطالعه و تفریح مردم را تعیین یا تحریم کنند. دست کشیدن از کار در روزهای تعطیلی را هم که بر پایهٔ رسوم بت‌پرستان یا کاتولیک‌ها برقرار شده بود ممنوع شمردند و بدین ترتیب پنجاه روز کاری به سال افزودند. پیرایشگران همه را به رعایت اصول اخلاقی فرا می‌خواندند و مردم را به پرورش شجاعت، اعتماد به نفس، احتیاط، صرفه‌جویی و کار تشویق می‌کردند.

نوشته و پژوهش‌شده توسط دکتر شاهین صیامی

مقالات مرتبط

ونیز در سراشیبی و ایستادگی پائولو سارپی در برابر پاپ

سقوط مانتوا، ویچنتسا، افول ونیز و تحریم کلیسایی ۱۶۰۶ که پائولو سارپی در برابر پاپ پاولوس پنجم از جمهوری دفاع کرد.

ادامه

داوری دربارهٔ ۱۶۴۹ و شهرهای ایتالیا پس از رنسانس

آیا اعدام چارلز اول خردمندانه بود؟ سپس آغاز کتاب دوم: ایتالیای زیر سلطهٔ اسپانیا و شهرهای میلان، جنوا، فلورانس و پارما.

ادامه

ارتش در برابر پارلمان و محاکمهٔ چارلز اول

کشمکش ارتش با پارلمان، موافقت مردم، گریز پادشاه، جنگ داخلی دوم، پاکسازی پراید و محاکمهٔ چارلز اول.

ادامه

پیمان با اسکاتلند، سواران آهنین و پیروزی پارلمان در جنگ

پیمان پارلمان با اسکاتلند، مجمع وستمینستر، سواران آهنین کرامول، ارتش نمونه نو، نبرد نیزبی و تسلیم چارلز در ۱۶۴۶.

ادامه

شورش ایرلند، اعتراض بزرگ و آغاز جنگ داخلی

شورش ۱۶۴۱ در ایرلند، اعتراض بزرگ، بازداشت ناموفق پنج نماینده توسط چارلز، آغاز جنگ داخلی و نبرد اج‌هیل.

ادامه

نخستین سال‌های کرامول و نخستین اصلاحات پارلمان طویل

جوانی و توبهٔ آلیور کرامول، متهم شدن استرافورد و لاد، نبرد بر سر اسقفان، نخستین اصلاحات و مرگ استرافورد در ۱۶۴۱.

ادامه