تدفین در ظروف براون و شاعران کولیر عصر چارلز اول

بقیهٔ فهرست خطاهای براون

فهرست عقاید غلط براون ادامه می‌یافت: سمندر می‌تواند در آتش زندگی کند، اونیکورنیس (تک‌شاخ) شاخ دارد، قو پیش از مرگ آواز می‌خواند، میوهٔ ممنوع همان سیب است و قورباغه با ادرار خود سم می‌پاشد. اما او نیز مانند هر بت‌شکن دیگر بت‌هایی داشت. فرشتگان، جن‌ها و جادوگران را باور داشت و در سال ۱۶۶۴ در محکوم کردن دو زن به جادوگری شرکت کرد. آن دو زن هرچند به بی‌گناهی خود سوگند می‌خوردند، به دار آویخته شدند.

مذهب یک شکاک

براون به زن علاقه‌ای نداشت و جنبهٔ جسمی ازدواج را به مسخره می‌گرفت. می‌گفت خودش هرگز زن نگرفته و کسانی را که دو بار ازدواج نکرده‌اند می‌ستاید، و اگر نسل بشر مانند درختان، بدون آن راه ساده و عامیانه ادامه می‌یافت، خشنود می‌شد. به گفتهٔ او ازدواج احمقانه‌ترین کاری است که مرد عاقل در سراسر عمر انجام می‌دهد، و چون در می‌یابد چه کار عجیب و بی‌ارزشی کرده است، شور و احساسش خاموش می‌شود و به افسردگی شدید می‌گراید.

دربارهٔ دین، فروتنانه سخن می‌گفت. اعتراف می‌کرد چیزهایی هست که مردم را به بی‌دینی او بدگمان می‌کند: شایعات ننگ‌آور دربارهٔ شغلش، سیر طبیعی مطالعاتش، و بی‌اعتنایی‌اش در رفتار و گفتار به مسائل مذهبی، چون از هیچ آیینی سخت دفاع نمی‌کرد و با حرارت معمول به آیین مخالف نمی‌تاخت. با این همه جسارت می‌کرد خود را مسیحی بداند، و می‌گفت این نام را فقط مدیون تعمید یا تحصیل یا زادگاه خود نیست، بلکه آن را در سال‌های پختگی و سنجیدگی دیده و آزموده است.

براون احساس می‌کرد نظم و شگفتی‌های جهان حاکی از اندیشه‌ای الهی است و می‌نوشت: «طبیعت هنر خداست.» اعتراف می‌کرد عقاید بدعت‌آمیز داشته و به شرح تورات از آفرینش جهان تردید کرده است. اما در همان حال حس می‌کرد باید دینی برقرار باشد تا بشر سرگردان به راه راست هدایت شود، و از بدعت‌گذاران مغرور که خود را از خطا مصون می‌دانند و نظم اجتماعی را برهم می‌زنند انتقاد می‌کرد. از حرف‌های پیرایشگران خوشش نمی‌آمد. در جنگ داخلی به چارلز اول وفادار ماند و چارلز دوم به پاس زحماتش به او لقب شوالیه داد.

تدفین در ظروف

براون در اواخر عمر، پس از آنکه در نورفک ظروفی پر از استخوان‌های پوسیدهٔ باستانی کشف شد، به فکر مرگ افتاد و افکار خود را به‌طور نامنظم در کتابی از شاهکارهای نثر انگلیسی به نام تدفین در ظروف (۱۶۵۸) منتشر کرد. مقصود از آن ظروف، کوزه‌هایی بود که در روزگار باستان خاکستر مردگان را در آن می‌ریختند. براون مرده‌سوزی را بیهوده‌ترین روش برداشتن مرده از زمین می‌دانست و می‌گفت زندگی شعلهٔ محض است و ما به برکت خورشیدی نامرئی در درون خود زنده‌ایم؛ با این حال با شتابی شرم‌آور خاموش می‌شویم. می‌گفت نسل‌ها می‌آیند و می‌روند ولی بعضی درختان می‌مانند، و خانواده‌های قدیمی به اندازهٔ سه درخت بلوط عمر نمی‌کنند. شاید جهان «در این غروب روزگار» به پایان نزدیک می‌شد. برای آنکه از کوتاهی عمر افسرده نشویم به امید جاودانگی نیاز داریم و احساس جاودان بودن تقویت روحی گران‌بهایی است. بهشت به نظر او «خلأ آسمانی» نبود، بلکه آرامشی بود که در همین جهان محسوس هم، با آسودگی خیال، می‌توان یافت. سپس شتابان از مرز بدعت بازگشت و کتاب طب مذهبی خود را با دعایی فروتنانه به پایان برد: از خدا خواست به وجدانش آرامش دهد و او را بر احساساتش مسلط کند تا خدا را بپرستد و دوستانش را دوست بدارد، و آن‌گاه چنان خشنود خواهد بود که بر حال قیصر دل می‌سوزاند. می‌گفت این‌ها خواسته‌های ناچیز معقول‌ترین بخش جاه‌طلبی اوست و جانش در اختیار خداست و خواست او، حتی اگر به نابودی‌اش بینجامد، انجام خواهد شد.

شعر در عهد چارلز اول

در همین میان گروهی از شاعران کم‌اهمیت، که هریک معشوق کسی بود، با اشعار عاشقانه و «پرهیزکاری خوش‌آهنگ» خود افراد مرفه را سرگرم می‌کردند. چون پادشاه آنان را دوست داشت و آنان نیز در هر مناسبتی او را می‌ستودند، تاریخ آنان را شاعران کولیر (سواران) می‌نامد. یکی از ایشان، رابرت هریک، در شعر از بن جانسن پیروی می‌کرد و تا مدتی می‌پنداشت جام شراب مایهٔ شاعری است؛ از این رو ساعت‌ها می‌گساری می‌کرد و سپس برای کشیش شدن درس خواند. چند بار عاشق شد، تعهد کرد معشوقه‌بازی را بر زناشویی ترجیح دهد و به دوشیزگان توصیه می‌کرد تا غنچهٔ گل سرخ شکفته است آن را بچینند. کورینای خود را در بامداد ماه مه به برخاستن برمی‌انگیخت: سپیده‌دم جامه‌های رنگین خود را بر گیاهان شبنم‌زده می‌گسترد، فرصت را غنیمت بشمار، جوانی زود می‌گذرد و پیش از آنکه از آزادی خود آگاه شویم خواهیم مرد.

در بسیاری از اشعار شهوت‌انگیز او که در ۱۶۴۸ منتشر شد چنین مضامینی هست و حتی در روزگار بی‌بند و بار ما نیز باید آن‌ها را پیراست. اما چون شاعر نان هم لازم داشت، در ۱۶۲۹ از لندن عزیزش دور شد و با دیوان کاتولوس به کلیسای کوچکی در گوشه‌ای دورافتاده رفت. پس از چندی به سرودن قطعات پرهیزگارانه پرداخت و در آغاز دعایی برای آمرزش نوشت: از خدا خواست به سبب اشعار کفرآمیز روزگار جاهلیت او را ببخشد و هر سطری را که به نام او آراسته نیست از کتابش حذف کند. در ۱۶۴۷ پیرایشگران او را از درآمد کلیسایی‌اش محروم کردند. در سال‌های سخت حکومت کرامول گرسنگی را با وقار تحمل کرد و پس از تجدید سلطنت به مقام پیشین بازگردانده شد. در هشتادسالگی درگذشت (منبع هشتاد و چهار می‌گوید، ولی او در ۱۵۹۱ زاده شده بود) و کورینا از یادها رفت.

شاعر دیگر، تامس کارو، این‌قدر عمر نکرد ولی او هم وقت خود را با معشوقه‌هایش گذراند. چنان شیفتهٔ زیبایی زنان بود که دربارهٔ آن بسیار بی‌پروا سخن گفت، تا آنجا که شاعران دیگر اشعار صریحش را نکوهیدند. پیرایشگران چارلز اول را نمی‌بخشیدند که او را به عضویت دستگاه سلطنتی درآورده بود؛ شاید پادشاه به سبب شکل آراستهٔ آثار او از مضمونشان چشم پوشیده بود، زیرا شاعران آن دوره با ظرافتی چون رونسار فرانسوی و گروه پلئیاد دربارهٔ تب و تاب هوس سخن می‌گفتند.

سر جان ساکلینگ در سی‌وسه سال عمر خود حوادث بسیار دید. در ۱۶۰۹ به دنیا آمد، در هجده‌سالگی وارث ثروتی عظیم شد، به فرانسه و ایتالیا رفت و از چارلز اول لقب گرفت. در جنگ‌های سی‌ساله به خدمت گوستاو آدولف درآمد و در ۱۶۳۲ به انگلستان بازگشت، و با چهرهٔ زیبا، هوش، ثروت و بخشندگی‌اش در دربار محبوب شد. اوبری می‌گوید او بزرگ‌ترین عشق‌باز عصر بود و در قمار و بولینگ سرآمد همگنان. خواهرانش به چمن بولینگ می‌آمدند و از بیم آنکه او همهٔ سهمشان را ببازد گریه می‌کردند. گویند نوعی ورق‌بازی اختراع کرد و هرچند هرگز زن نگرفت، با زنان متشخص بسیار معاشرت داشت. در مجلسی به عنوان هدیه جوراب ابریشمی به آنان بخشید که آن روزگار زینتی مهم بود. نمایشنامهٔ او اگلورا با هزینهٔ هنگفت خودش با شکوه بسیار به صحنه آمد. برای جنگیدن در راه پادشاه سپاهی به خرج خود فراهم کرد و برای رهایی سر تامس ونتورث (استرافورد)، وزیر پادشاه، از زندان نزدیک بود جان بدهد. اما از زندگی دلسرد شده بود، به اروپا رفت و در آنجا در تهیدستی و غربت درگذشت.

ریچارد لاولیس نیز در جنگ و شاعری به پادشاه خدمت کرد و او هم ثروتمند و خوش‌سیما بود. آنتونی وود که او را در آکسفورد دیده بود، وی را «دوست‌داشتنی‌ترین و زیباترین جوانان» می‌دانست. در ۱۶۴۲ لاولیس در رأس هیئتی از کنت نزد پارلمان طولانی، که موقتاً اکثریتش با پرسبیتریان بود، رفت تا برقراری دوبارهٔ مراسم انگلیکان را بخواهد. به سبب این درخواست جسورانه هفت هفته زندانی شد. معشوقش آلتیا برای دلداری او به زندان آمد و شاعر او را در شعری جاودانه کرد که آغازش چنین است: هنگامی که عشق با بال‌های گسترده بر فراز دروازه‌های زندان من پر می‌زند و آلتیای آسمانی مرا کنار میله‌ها به سخن وامی‌دارد؛ هرچند در دام گیسوی او گرفتار و اسیر چشمان او شده‌ام، ...