بازخوانی ادوار و رخدادهای سرنوشتساز
در قرن پانزدهم فلورانس با رشد تجارت، بانکداری و صنعت به ثروتمندترین شهر ایتالیا تبدیل شد. خاندان مدیچی با رهبری کوزیمو د مدیچی قدرت سیاسی را به دست گرفت و با حمایت از هنر، ادبیات و فلسفه، رنسانس را شکوفا کرد. کوزیمو با سیاست موازنة قدرت صلح را حفظ کرد و فلورانس را به پایتخت فرهنگی اروپا تبدیل نمود.
پس از مرگ کوزیمو، پیرو د مدیچی قدرت را به دست گرفت اما به دلیل بیماری و ضعف مدیریت با چالشهایی مواجه شد. لورنتسو د مدیچی در بیست سالگی رهبری را بر عهده گرفت، با مهارت مالی و سیاسی حکومت کرد و صلح ایتالیا را از طریق سیاست موازنه قدرت حفظ نمود. او حامی بزرگ هنر، ادبیات و فلسفه بود و فلورانس را به اوج فرهنگی رساند.
پس از مرگ لورنتسو د مدیچی، پیرو ضعیف و ناتوان نتوانست محبوبیت خاندان را حفظ کند. جیرولامو ساوونارولا با موعظههای آتشین فساد اخلاقی، روحانیان و حکومت را محکوم کرد و جمهوری را برپا ساخت. پس از اعدام او در ۱۴۹۸، جمهوری ناپایدار ماند تا اینکه در ۱۵۱۲ و سپس ۱۵۳۰ خاندان مدیچی با کمک خارجیان قدرت را بازپس گرفت.
در دوران خاندان ویسکونتی و سفورتسا، میلان به یکی از درخشانترین مراکز رنسانس تبدیل شد و در فرهنگ و قدرت با فلورانس رقابت کرد. لودوویکو ایل مورو و بئاتریچه د استه از هنر، ادبیات و دانش حمایت کردند و در عین حال سیاست پیچیدهای را پیش بردند. این عصر شاهد معماری باشکوهی مانند چرتوزا دی پاویا و کلیسای جامع میلان بود، اما با تهاجمات خارجی و سقوط سفورتسا به آشوب کشیده شد.
لئوناردو داوینچی در ۱۴۵۲ در نزدیکی فلورانس متولد شد و به عنوان جذابترین شخصیت رنسانس شناخته میشود. او هنرمند، مخترع، دانشمند و مهندس بود که در میلان، فلورانس و فرانسه فعالیت کرد. آثار مشهور او شامل آخرین شام، مونالیزا و مطالعات کالبدشناسی است. زندگی او با ترکیب هنر و علم، نمادی از نبوغ جامع رنسانس بود.
بازگشت به توسکانی نشان میدهد که فلورانس استعدادها را از اطراف خود جذب میکرد و تنها گاهوبیگاه نابغههایی باقی میماند که باید برای شناخت آنها توقف کنیم. لوکا منشور خودمختاری خود را از امپراتور شارل چهارم خرید و تا زمان ناپلئون آزاد ماند. کلیسای جامع قرن یازدهم آن با تعمیرات مکرر به موزۀ هنری نفیسی تبدیل شد. پیستویا حکومت فلورانس را بر آزادی ترجیح داد. پیزا ثروت خود را مدیون موقعیت استراتژیک بود اما بندرش را از دست داد. سان جیمینیانو برجهای قرون وسطایی خود را حفظ کرد و به یادگار ملی تبدیل شد. آرتتسو و بورگو سان سپولکرو پیرو دلا فرانچسکا را پرورش دادند که فرسکوها و پرترههایش اوج هنر اومبریایی بود. سینیورلی مطالعه کالبدشناسی را در اورویتو پیش برد. کشمکشهای فرقهای سینا هنر آن را به نقاشانی مانند سودوما و بکافومی محدود کرد. حکومت پرتلاطم بالیونی در پروجا همچنان نقاشی پروجینو و مکتب او را پرورش داد.
فرارا در ربع اول قرن شانزدهم یکی از مراکز مهم رنسانس بود. خاندان استه نزدیک چهار قرن بر این شهر حکومت کردند و آن را به یکی از درخشانترین دربارهای اروپا تبدیل کردند. این مقاله به تاریخ سیاسی خاندان استه، پیشرفت هنر و ادبیات در فرارا و نقش برجسته شاعرانی مانند آریوستو میپردازد.
ونیز در اواخر قرن چهاردهم از بحران جنگ با جنوا و پادوا عبور کرد و به یکی از قدرتمندترین دولتهای ایتالیا تبدیل شد. این جمهوری دریایی با گسترش قلمرو در شمال شرقی ایتالیا، ساحل دالماسی و جزایر مدیترانه، به ثروت عظیمی دست یافت. حکومت اشرافی هوشمند، نیروی دریایی قوی، تجارت جهانی و مکتب نقاشی درخشان، ونیز را به ملکه آدریاتیک و یکی از مراکز مهم رنسانس تبدیل کرد.
کورجو با نقاشیهای آنتونیو آلگری (کورجو) به یکی از مراکز درخشان هنر رنسانس تبدیل شد. بولونیا با دانشگاه، کلیساها و هنرمندان خود شکوه فرهنگی داشت. اوربینو تحت فرمانروایی فدریگو و گویدوبالدو دلا رووره به نماد فرهنگ مهذب و ادب درباری تبدیل شد. در جنوب، ناپل با حمایت آلفونسو بزرگمنش از اومانیستها و سیسیل با میراث چندفرهنگی خود، بخشی از تنوع فرهنگی ایتالیای رنسانس را نشان میدهند.
شقاق پاپی (۱۳۷۸-۱۴۱۷) کلیسای کاتولیک را به دو و سپس سه پاپ تقسیم کرد و آن را به بازیچة سیاست قدرتهای اروپایی تبدیل نمود. شوراهای پیزا، کنستانس و بال تلاش کردند تا این بحران را حل کنند و قدرت شوراهای عام را بر پاپ تثبیت نمایند. در نهایت، مارتینوس پنجم و ائوگنیوس چهارم با مهارت سیاسی و حمایت امپراتور سیگیسموند، شقاق را پایان دادند، اما هزینهٔ سنگینی پرداخت کردند و قدرت پاپها به شدت آسیب دید.
از زمان نیکولاوس پنجم تا اینوکنتیوس هشتم، رم به مرکز رنسانس تبدیل شد. پاپها با بازسازی شهر، حمایت از هنر و ادبیات کلاسیک، و تقویت قدرت سیاسی خود در ایالات پاپی، رنسانس را به قلب مسیحیت آوردند. این دوره با تلاش برای پایان دادن به شقاق، جنگ با ترکان، و درگیریهای داخلی همراه بود، اما در عین حال به شکوفایی معماری، نقاشی و ادبیات منجر شد.
انتخاب آلکساندر ششم (روذریگو بورژیا) به پاپی در ۱۴۹۲ نقطه اوج نفوذ خاندان بورژیا بود. او با مهارت دیپلماتیک و سیاستهای قاطع، قدرت پاپ را در ایالات پاپی تقویت کرد و از پسرش سزار برای تسخیر مجدد سرزمینهای از دست رفته استفاده کرد. لوکرس بورژیا نیز به ابزاری سیاسی تبدیل شد. اما این دوره با اتهامات فساد، قتل و روابط نامشروع همراه بود و در نهایت با مرگ آلکساندر و سقوط سزار به پایان رسید.
