جنبشی مذهبی و فکری در اروپا که با انتقاد از برخی آموزه‌ها و عملکردهای کلیسای کاتولیک آغاز شد
این مقاله نشان می‌دهد کلیسای مسیحی چگونه برای هزار سال با ارائهٔ معنا، قانون اخلاقی، آموزش، هنر و نظمی بین‌المللی به جامعهٔ اروپا شکل داد، و چگونه رقابت سیاسی، مال‌اندوزی و شقاق آوینیون و غرب این اقتدار را تضعیف کرد. پایان مقاله به شورای کنستانس و نهضت شورا می‌رسد که شقاق را برچید، اما به اصلاح واقعی نینجامید.
این مقاله مسیر دستگاه پاپی را از پایان بحران شورایی تا آستانهٔ نهضت اصلاح دینی دنبال می‌کند. نشان می‌دهد پاپ‌ها چگونه اقتدار خود را بازیافتند و حامی بزرگ هنر و دانش شدند، در حالی که دربارشان دنیاپرست‌تر می‌شد. سپس تحولات اقتصادی، سیاسی و فکری را شرح می‌دهد که آرام‌آرام کلیسای قرون وسطی را از بیرون سست می‌کردند.
این مقاله مهم‌ترین اتهام‌هایی را بررسی می‌کند که کاتولیک‌های پارسا در قرن‌های چهاردهم و پانزدهم به خود کلیسا وارد می‌کردند. موضوع‌های آن عبارت‌اند از دارایی عظیم کلیسا، فروش مناصب در رم، جمع چند منصب در دست یک نفر، زوال انضباط راهبان و کشیشان و سوءاستفادهٔ تجاری از آمرزش‌نامه. مقاله با دشمنی گستردهٔ مردم نسبت به روحانیان و شکست مکرر اصلاح از درون پایان می‌یابد.
این مقاله داستان انگلستان قرن چهاردهم را با سوگند تاج‌گذاری ادوارد دوم و سلطنت ضعیف او آغاز می‌کند. سپس توضیح می‌دهد که پارلمان چگونه به صورت مجمعی دومجلسی با قدرتی بر پول شکل گرفت و سلطنت طولانی و جنگ‌محور ادوارد سوم را شرح می‌دهد. مقاله با نارضایتی دههٔ ۱۳۷۰ و به تخت نشستن ریچارد دوم، پادشاه خردسال، پایان می‌یابد.
این مقاله جان ویکلیف را از خشم سیاسی حاکمان انگلستان نسبت به مالیات‌های پاپی تا الاهیات تقدیر ازلی، حمله او به ثروت روحانیان و انکار قلب ماهیت دنبال می‌کند. حمایت جان آو گانت، محاکماتی که ویکلیف از آن‌ها جان به در برد، پیدایش کشیشان موعظه‌گر لالرد و ترجمهٔ انگلیسی کتاب مقدس را شرح می‌دهد. مقاله با مرگ او، سوزاندن بازماندهٔ جسدش در کنستانس و اندیشه‌هایی پایان می‌یابد که به مصلحان بعدی رسید.
این مقاله جامعهٔ انگلستان را که شورش بزرگ ۱۳۸۱ را زاد، از تقسیم‌های طبقاتی و صنعت رو به رشد پارچه تا مرگ سیاه و کوشش‌های ناکام برای ثابت نگه داشتن دستمزدها شرح می‌دهد. سپس قیام را از آشوب‌های مالیات سرانه در اسکس و کنت، تا تسخیر لندن، کشته شدن اسقف اعظم سادبری و مرگ وات تایلر در سمیثفیلد دنبال می‌کند. مقاله با لغو وعده‌های شاه، اعدام‌های بعدی و امتناع پارلمان از پایان دادن به بردگی به پایان می‌رسد.
این مقاله نشان می‌دهد زبان انگلیسی در قرن چهاردهم چگونه جای فرانسه را در قانون، سخنرانی و شعر گرفت. از آغاز نمایش دینی و غیردینی انگلیسی، هجو رؤیایی پیرز شخمزن و گاور اخلاق‌گرا می‌گوید. بخش بلندتر مقاله زندگی و آثار جفری چاسر را از کار دیپلماتیک و تأثیر ایتالیا تا ترویلوس و کرسیدا و قصه‌های کنتربری دنبال می‌کند.
این مقاله نخست ریچارد دوم را از دلاوری آغازین و پارلمان بی‌رحم تا استبداد، خلع و مرگش دنبال می‌کند که در ۱۳۹۹ سلسلهٔ پلانتاژنه را پایان داد. سپس تصویر فرانسه در حدود ۱۳۰۰ را می‌گشاید، یعنی کشوری تکه‌تکه با تیول‌های نیرومند، شهرهای ثروتمند و سرکش فلاندر و قیام تودهٔ دهقانان بینوا. مقاله با مناقشات جانشینی پایان می‌یابد که ادوارد سوم را به ادعای تاج فرانسه و آغاز جنگ صدساله کشاند.
این مقاله مرحلهٔ نخست جنگ صدساله را از علل اقتصادی و سیاسی که ادوارد سوم را به اعلان جنگ کشاند، تا پیروزی دریایی سلویس، نبرد کرسی و محاصرهٔ کاله دنبال می‌کند. سپس مرگ سیاه در اروپا و پیامدهای اجتماعی آن، پیروزی انگلیسی‌ها در پواتیه و بحران فرانسه پس از آن، از جمله اتاژنرو، اتین مارسل و ژاکری، را شرح می‌دهد. مقاله با پیمان برتینی و بازپس‌گیری فرانسه در دوران شارل پنجم و برتران دوگکلن پایان می‌یابد.
این مقاله فرانسه را در دوران شارل ششم دیوانه دنبال می‌کند، از موج قیام‌های مردمی در اروپا تا پیروزی هنری پنجم در آژنکور، محاصرهٔ روان و پیمان تحقیرآمیز تروا. گرسنگی و ویرانی پاریس و نورماندی زیر حکومت انگلیسی بدفرد را شرح می‌دهد. نیمهٔ دوم مقاله زندگی روزمره در این پادشاهی ویران را مرور می‌کند، یعنی اخلاق، رقص مرگ، کلیسای آشفته، ژان دو ژرسون، مد لباس و خانه‌های بزرگان.
این مقاله فرهنگ فرانسه را در دوران جنگ صدساله مرور می‌کند، یعنی زمانی که نویسندگان و هنرمندان در میان ویرانی همچنان کار می‌کردند. موضوع‌های آن پژوهش‌های کتاب مقدس، سفرنامهٔ خیالی ژان ماندویل، وقایع‌نامهٔ فروآسار، نمایش‌ها و انجمن‌های شعر و شاعرانی چون دشان، کریستین دو پیزان، آلن شارتیه و شارل دورلئان است. سپس گذار از گوتیک شعاع‌سان به شعله‌سان، رشد معماری غیرمذهبی، کتاب‌های مصور دوک دو بری و نقاش ژان فوکه را دنبال می‌کند.
بازنویسی روایت ویل دورانت از ژاندارک: پادشاه سست‌عنصری که به او دل بست، روستایی که او را پرورد، رهایی اورلئان، تاج‌گذاری در رنس، اسارت و فروخته شدنش، و دادگاه کلیسایی که او را به آتش سپرد و دهه‌ها بعد حکمش باطل شد.
