بازخوانی ادوار و رخدادهای سرنوشت‌ساز
این مقاله نشان می‌دهد زبان انگلیسی در قرن چهاردهم چگونه جای فرانسه را در قانون، سخنرانی و شعر گرفت. از آغاز نمایش دینی و غیردینی انگلیسی، هجو رؤیایی پیرز شخمزن و گاور اخلاق‌گرا می‌گوید. بخش بلندتر مقاله زندگی و آثار جفری چاسر را از کار دیپلماتیک و تأثیر ایتالیا تا ترویلوس و کرسیدا و قصه‌های کنتربری دنبال می‌کند.
این مقاله نخست ریچارد دوم را از دلاوری آغازین و پارلمان بی‌رحم تا استبداد، خلع و مرگش دنبال می‌کند که در ۱۳۹۹ سلسلهٔ پلانتاژنه را پایان داد. سپس تصویر فرانسه در حدود ۱۳۰۰ را می‌گشاید، یعنی کشوری تکه‌تکه با تیول‌های نیرومند، شهرهای ثروتمند و سرکش فلاندر و قیام تودهٔ دهقانان بینوا. مقاله با مناقشات جانشینی پایان می‌یابد که ادوارد سوم را به ادعای تاج فرانسه و آغاز جنگ صدساله کشاند.
این مقاله مرحلهٔ نخست جنگ صدساله را از علل اقتصادی و سیاسی که ادوارد سوم را به اعلان جنگ کشاند، تا پیروزی دریایی سلویس، نبرد کرسی و محاصرهٔ کاله دنبال می‌کند. سپس مرگ سیاه در اروپا و پیامدهای اجتماعی آن، پیروزی انگلیسی‌ها در پواتیه و بحران فرانسه پس از آن، از جمله اتاژنرو، اتین مارسل و ژاکری، را شرح می‌دهد. مقاله با پیمان برتینی و بازپس‌گیری فرانسه در دوران شارل پنجم و برتران دوگکلن پایان می‌یابد.
این مقاله فرانسه را در دوران شارل ششم دیوانه دنبال می‌کند، از موج قیام‌های مردمی در اروپا تا پیروزی هنری پنجم در آژنکور، محاصرهٔ روان و پیمان تحقیرآمیز تروا. گرسنگی و ویرانی پاریس و نورماندی زیر حکومت انگلیسی بدفرد را شرح می‌دهد. نیمهٔ دوم مقاله زندگی روزمره در این پادشاهی ویران را مرور می‌کند، یعنی اخلاق، رقص مرگ، کلیسای آشفته، ژان دو ژرسون، مد لباس و خانه‌های بزرگان.
این مقاله فرهنگ فرانسه را در دوران جنگ صدساله مرور می‌کند، یعنی زمانی که نویسندگان و هنرمندان در میان ویرانی همچنان کار می‌کردند. موضوع‌های آن پژوهش‌های کتاب مقدس، سفرنامهٔ خیالی ژان ماندویل، وقایع‌نامهٔ فروآسار، نمایش‌ها و انجمن‌های شعر و شاعرانی چون دشان، کریستین دو پیزان، آلن شارتیه و شارل دورلئان است. سپس گذار از گوتیک شعاع‌سان به شعله‌سان، رشد معماری غیرمذهبی، کتاب‌های مصور دوک دو بری و نقاش ژان فوکه را دنبال می‌کند.
بازنویسی روایت ویل دورانت از ژاندارک: پادشاه سست‌عنصری که به او دل بست، روستایی که او را پرورد، رهایی اورلئان، تاج‌گذاری در رنس، اسارت و فروخته شدنش، و دادگاه کلیسایی که او را به آتش سپرد و دهه‌ها بعد حکمش باطل شد.
بازنویسی روایت دورانت از اینکه چگونه پادشاهی مردد، با یاری مادرزن، معشوقه، بازرگانی دارایی‌ساز و نخستین ارتش دائمی، انگلیسی‌ها را از فرانسه راند و جنگ صدساله را پایان داد.
بازنویسی چهرهٔ لویی یازدهم در روایت دورانت: پادشاهی ساده‌پوش، بدگمان، بی‌رحم و پارسا که با دیپلماسی، جاسوسی و پول بر بارون‌های بزرگ و بورگونی غلبه کرد و فرانسه‌ای یکپارچه‌تر، ثروتمندتر و متمرکزتر برجا گذاشت.
بازنویسی روایت دورانت از فرانسه پس از لویی یازدهم: نایب‌السلطنه‌ای خردمند، لشکرکشی پادشاه جوان به ناپل، جوانمردی بایار و سلطنت محبوب لویی دوازدهم، «پدر مردم»، که جنگ‌های ایتالیایی‌اش به شکست انجامید.
بازنویسی مرور دورانت از هنر فرانسه در آستانهٔ قرن شانزدهم: کلیساهای گوتیک متأخر، تالارهای عمومی باشکوه، قصرهای ییلاقی لوار با الهام ایتالیایی، و مجسمه‌ساز، نقاش و صنعتگرانی که گوتیک، فلاندری و رنسانس را درآمیختند.
بازنویسی روایت دورانت از ادبیات فرانسه در روزگار آشوب: فیلیپ دو کومین، نخستین تاریخ‌نویس فیلسوف‌مشرب؛ صحنهٔ عامه‌پسند با میستری، فارس و سوتی؛ و فرانسوا ویون، شاعر دزدی که شیرین‌سخنی و مرثیه‌هایش از جرم‌هایش ماندگارتر شد.
بازنویسی روایت دورانت از سلطنت در انگلستان قرن پانزدهم: شورش در عهد هنری چهارم، شکوه هنری پنجم، جنون هنری ششم، سی‌ویک سال جنگ داخلی و حکومت حسابگرانهٔ هنری هفتم که انگلستان را منظم و دارای بودجهٔ متعادل برجا گذاشت.
