جنبشی مذهبی و فکری در اروپا که با انتقاد از برخی آموزه‌ها و عملکردهای کلیسای کاتولیک آغاز شد
دورانت دربارهٔ استقلال کلیسای اسپانیا، گسترش اختیارات دستگاه تفتیش افکار، حلقه‌های کوچک پروتستان در سویل و والیادولید، مراسم آتش‌سوزی ۱۵۵۹ و محاکمهٔ طولانی اسقف اعظم کارانثا که به پایان پروتستانیسم در اسپانیا انجامید.
دورانت دربارهٔ واپسین سال‌های شارل پنجم در صومعهٔ یوسته، بیماری و مرگش در ۱۵۵۸، داوری سنجیده دربارهٔ دوران او و دو نیرویی که اروپا را دگرگون کردند: دولت‌های ملی و انقلاب دینی.
دورانت دربارهٔ سرزمین‌های روس زیر سلطهٔ اردوی زرین، خلق‌وخو و خانواده و ایمان روس‌ها، نقش کلیسا و صومعه‌ها، نقاشی شمایل و معماری، و معماران ایتالیایی ایوان سوم که کرملین را از نو ساختند.
دورانت دربارهٔ برآمدن مسکو از دانیل تا ایوان سوم، نبرد کولیکووا، خودکامگی مسکو به شیوهٔ تاتارها، فتح نووگورود و پایان سلطهٔ تاتارها در ۱۴۸۰ و میراث بیزانسی که ایوان بر آن ادعا کرد.
دورانت دربارهٔ کودکی ایوان چهارم در میان بایارها، تاجگذاری او به عنوان تزار، اصلاحات نخستین، فتح قازان و حاجی‌طرخان، راه بازرگانی انگلیسی، جنگ پرهزینهٔ لیوونیا، گریز شاهزاده کوربسکی و بنیاد آپریچنینا در ۱۵۶۵.
نیمه دوم فرمانروایی ایوان چهارم: کشتار نووگورود در ۱۵۷۰، فروپاشی اقتصاد روسیه، فتح سیبری باختری، کشمکش با کلیسا، کلیسای سن‌باسیل، مرگ تزار در ۱۵۸۴ و داوری متعادل درباره میراث او.
چگونه تمدن اسلامی از فاجعه مغول جان به در برد و چگونه ایلخانان، اصلاحات غازان‌خان در تبریز و وزیر و تاریخ‌نگار بزرگ، رشیدالدین، فاتحان را به حامیان دانش تبدیل کردند.
زندگی و شعر حافظ (حدود ۱۳۲۰ تا ۱۳۸۹)، شاعر شیراز که به چند فرمانروا پیوست، وسوسه درباره‌های بیگانه را رد کرد، دینداری را با بی‌پروایی در هم آمیخت و نماد فرهنگ ایرانی شد.
خاستگاه تاتارها، برآمدن تیمور از راهزنی در کش تا فرمانروایی سمرقند، لشکرکشی‌هایش در ایران، رویارویی با توختمش و اردوی زرین و پیشروی به سوی روسیه و هند.
لشکرکشی‌های تیمور در آناتولی، سوریه و عراق، پیروزی او بر سلطان بایزید در آنکارا (۱۴۰۲)، تصویر کلاویخو از سمرقند و دربار، منش تیمور، مرگ او در ۱۴۰۵ و سرنوشت امپراتوری‌اش.
شکوفایی فرهنگی جانشینان تیمور در هرات و سمرقند، پایان سلسله و ظهور گورکانیان هند، و سپس تاریخ مصر ممالیک: اقتصاد، شکوه قاهره، مساجد و هنرهای دستی.
خاستگاه ناروشن ترکان، امارت کوچک عثمان، تسخیر بورسه و شهرهای آناتولی در زمان اورخان، گسترش در عهد مراد اول و بایزید اول، اسارت بایزید نزد تیمور و بازسازی قدرت در زمان محمد اول و مراد دوم.
